TẠP BÚT CỦA VÂN ĐỒN:

TIỀN... CHẠY DỞ

Tôi đang lãnh tiền trợ cấp thì một người bạn đi ngang qua hỏi: ông lãnh tiền gì vậy. Bất giác, tôi buột miệng: Ừ, thì tiền...chạy dở. Người bạn đi rồi, còn lại ánh mắt ngạc nhiên của những người chung quanh. Và tôi, với tâm thế nửa cười nửa mếu.

Có lẽ, anh bạn cũng quen với tính hay đùa của tôi, mà cũng có thể do bận việc nên vội vã bỏ đi không cần tìm hiểu tôi đang nói gì. Hoặc cũng có thể là một câu hỏi xã giao mà người hỏi không cần đáp án. Chỉ có ánh mắt của những người còn lại, chừng như ngạc nhiên và hiếu kỳ. Có lẽ họ muốn biết vì sao mà dở lại được lãnh tiền.

Thông thường khi làm một việc gì phải tốt, phải vuợt kế hoạch, phải trên cả tuyệt vời thì mới được khen thưởng. Đàng này, lãnh tiền chạy dở là sao ?

 Có lẽ, phải bắt đầu từ tâm tư của những  người không may mắn khi tham gia hoạt động cách mạng. Vì nhiều nguyên, nhân họ bị địch bắt giam vào các nhà tù, bị tra khảo đánh đập thừa chết thiếu sống, Rất nhiều người kiên trung bất khuất một lòng một dạ theo cách mạng đến cùng, thà chịu nhiều đòn tra tấn cực hình cũng quyết tâm bảo vệ cách mạng, bảo vệ Đảng và cơ sở cách mạng. Tuy vậy cũng có một phần nhỏ không chịu nổi cực hình đã đầu hàng phản bội. Sau giải phóng, tổ chức và nhân dân cũng đã nhận diện được những thành phần này, nên việc xét công nhận là người có công thuộc diện bị địch bắt tù đày cũng đã làm khá bài bản, nếu không muốn nói là có phần khắc khe.

Thế nhưng, trong con mắt của bạn bè, đồng đội, thì những người từng bị địch giam cầm dường như có một góc khuất nào đó mà họ cần phải dè chừng. Đôi khi những ẩn tình này bộc lộ thành những phát ngôn nghe như đùa, như thật: “ tại tụi mày chạy dở nên mới bị bắt ”. Tôi từng biết một trường hợp vì những phát ngôn kiểu này mà một người bạn cạch mặt một người bạn. Có lẽ vì vậy, từ lâu tôi bị ám ảnh bởi tình huống này.

Thực tế, có những người may mắn bước ra khỏi cuộc chiến với thân hình nguyên vẹn lành lặn. Họ là những người nhanh chóng thăng tiến trên “ quan trường”. Còn lại một phần là thương binh, bịnh binh, những người cố níu kéo cái quá khứ hào hùng nhưng lại lạ lẫm với tương lai đất nước. Tội nhất là những người bị bắt tù đày, suốt một thời gian dài dường như họ bị lãng quên. Mãi đến năm 2013, khi nghị định 31/CP ra đời họ mới được hưởng trợ cấp hàng tháng.  Không nhiều, nhưng chắc đủ để nuôi dưỡng niềm tự hào về một thời gian truân lao ngục. Và số tiền trợ cấp này hiểu theo một nghĩa nào đó chính là “ tiền chạy dở “. Vì dở mới bị bắt như bạn bè đã đùa cợt

Tôi không muốn nói nhiều về những gian lao trong nhà tù thực dân -  đế quốc. Điều đó đầy dẩy trong các nguồn tư liệu. Nhưng cái mất mát thấy rõ của các tù nhân là sức khỏe và tinh thần. Dù vậy vẫn chưa phải là cái mất lớn nhất. Tôi cho rằng sự đánh mất thời gian trong lúc bị giam cầm mới là điều không thể bù đắp được. Cùng thời gian đó, bạn bè họ, thậm chí thuộc cấp họ may mắn hơn thì đã trưởng thành và thậm chí còn giành được quyền phán xét họ. Nỗi đau “ tình đời” vẫn là nỗi đau dấu mặt trong  mỗi cựu tù.

Đảng và nhà nước khi thực hiện chế độ trợ cấp đối với cựu tù kháng chiến thì đã thể hiện rõ quan điểm đối với người có công với đất nước. Những người được hưởng trợ cấp đa số cũng đều cảm thấy an ủi, dù là hơi muộn màng. Song đâu đó trong nội bộ vẫn còn những cái nhìn định kiến, những phát ngôn vô trách nhiệm, làm cho niềm vui chưa được trọn vẹn

Hơn 40 năm kết thúc chiến tranh, thời gian đủ để gột rửa những phù phiếm giả tạo để trả lại cho lịch sử những gì chân thật, vĩnh cửu. Mong rằng khi ký tên nhận những khoản tiền trợ cấp này, người tù năm xưa không còn băn khoăn giữa cười và mếu.

                                                                           VD tháng 8/2016